Przy nakładaniu administracyjnej kary pieniężnej organ powinien zbadać, czy późniejsza zmiana prawa nie wprowadziła rozwiązań korzystniejszych dla przedsiębiorcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po raz kolejny zastosował ten standard w sprawie dotyczącej zatorów płatniczych. Znaczenie wyroku dla Prawo.pl skomentowała mec. Agnieszka Trzaska-Śmieszek, partnerka KKG Legal, specjalizująca się w ochronie konkurencji i konsumentów oraz postępowaniach grupowych.
WSA uwzględnił unijną zasadę stosowania prawa korzystniejszego
W wyroku z 11 czerwca 2026 r. (V SA/Wa 3591/25) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa UOKiK dotyczącą kary za zatory płatnicze. Rozstrzygnięcie wpisuje się w kierunek przyjęty wcześniej w sprawach V SA/Wa 784/25, V SA/Wa 3372/24, V SA/Wa 3226/24 i V SA/Wa 1265/25.
– Można już mówić o kształtującej się, a nawet utrwalającej się linii orzeczniczej WSA w Warszawie – wskazuje ekspertka.
W komentowanych sprawach znaczenie ma wynikająca z prawa Unii Europejskiej zasada lex mitior. Wymaga ona uwzględnienia późniejszych przepisów, jeżeli są korzystniejsze dla przedsiębiorcy. Seria zgodnych rozstrzygnięć sprawia, że przedsiębiorcy mogą realnie wykorzystywać tę argumentację w postępowaniach dotyczących kar nakładanych na podstawie ustawy antyzatorowej.
Którzy przedsiębiorcy mogą wykorzystać tę argumentację?
Orzeczenia mogą mieć szczególne znaczenie dla przedsiębiorców, wobec których postępowania obejmowały okres sprzed nowelizacji ustawy antyzatorowej, natomiast decyzja została lub ma zostać wydana już pod rządami nowych przepisów.
Praktyczne znaczenie może mieć zwłaszcza struktura rozliczeń objętych postępowaniem. Jeżeli rozliczenia pomiędzy spółkami należącymi do tej samej grupy kapitałowej stanowiły znaczną część kwoty będącej podstawą ustalenia kary, przedsiębiorca może argumentować, że nie powinny być uwzględniane ani przy ocenie skali naruszenia, ani przy ustalaniu wysokości kary.
W ocenie ekspertki w wielu przypadkach może to prowadzić do istotnego obniżenia sankcji administracyjnej.
Znaczenie wyroków może wykraczać poza zatory płatnicze
Organ nie powinien mechanicznie opierać oceny odpowiedzialności wyłącznie na prawie obowiązującym w chwili naruszenia. Powinien również zbadać, czy późniejsza zmiana przepisów nie wprowadziła rozwiązań korzystniejszych dla strony postępowania.
Jeżeli sprawa ma związek z prawem UE, przedsiębiorca może oczekiwać, że korzystniejsze regulacje zostaną uwzględnione przy ocenie jego odpowiedzialności. Taka argumentacja może mieć znaczenie również w innych postępowaniach dotyczących administracyjnych kar pieniężnych, nie tylko w sprawach prowadzonych przez UOKiK na podstawie ustawy antyzatorowej.
Nie podważa to możliwości nakładania kar za zatory płatnicze, lecz wskazuje, że zarówno odpowiedzialność przedsiębiorcy, jak i wysokość sankcji powinny być oceniane z poszanowaniem gwarancji wynikających z prawa Unii Europejskiej.
Pełny komentarz mec. Agnieszki Trzaski-Śmieszek jest dostępny w serwisie Prawo.pl.